به نقل از نشریه لور

تعریف و چگونگی شکل گیری اسطوره

            «اسطوره» را معرب واژه ی «هیستوریا»  historaبه معنای داستان، آگاهی و نیز جستجو، دانسته اند. همچنین در زبان های اروپایی می توان واژگان story و mytus را که هر دو به معنای داستان هستند از بقایای این مفهوم دانست.

            در فهم عامه و برخی فرهنگ ها، اسطوره معنی «آنچه خیالی و غیر واقعی است و جنبه ی محض افسانه ای محض دارد» یافته است؛ اما اسطوره را باید داستان و سرگذشتی مینوی (آسمانی،روحانی و ماوراءطبیعی) دانست که معمولاً اصل آن معلوم نیست وشرح عمل، عقیده، نهاد یا پدیده ای طبیعی است که به صورت فراسویی دست کم بخشی از آن از سنت ها و روایت ها گرفته شده و با آیین ها و عقاید دینی پیوندی ناگسستنی دارد. (آموزگار،1381 )

            هر اسطوره را چهار بخش است: باورها، آیین ها، مکان های مقدس و پیروان. اسطوره اصطلاحی است کلی و در برگیرنده ی باورهای مقدس انسان در مرحله ی خاصی از تطورات اجتماعی که در عصر جوامع به اصطلاح ابتدائی شکل می گیرد و باورداشت مقدس همگان می گردد. (بهار، 1381)

            حوادثی که در اسطوره نقل می گردد همچون داستان واقعی تلقی می گردد زیرا به واقعیت ها برگشته داده می شود و همیشه منطقی را دنبال می کند. اسطوره گاهی به ظاهر حوادث تاریخی را دنبال می کند اما آنچه در این روایت ها مهم است صحت تاریخی آنها نیست بلکه مفهومی است که شرح این داستان ها برای معتقدان آنها دربر دارد. (همان، ص 4 )

حضور اسطوره در فرهنگ لرستان

 بیان اسطوره

            از دیرباز در لرستان مرسوم بوده است که بزرگان و به ویژه معمرین هنگام خداحافظی و وداع با عزیزانشان جمله دعایی « کِرّ داؤِد وِه دؤرت» را عنوان می کردند.

            در لرستان جملات دیگری نیز از این دست وجود دارد؛ یکی دیگر از سوگندان رایج در بین قُدما (بویژه مناطق تحت نفوذ عقاید اهل حق) «یا دیر وَخت داؤِد» Ya děr vakht e dowed می باشد. و همچنین «یا دیون داؤد» Ya divon e dowe  «یا صؤ صالؤ»Ya Sô Salô . همچنین مراسم عروسی نیز در لرستان «داؤَد Dowad » گفته می شود.

در اين دوره از مسابقات ‪ ۲۵۰ورزشكار زن و مرد از ‪۱۵ استان كشور شركت داشتند. و در پایان نتایجی بدین شرح به دست آمد:

 در مسابقه كشتي پهلواني محسن روزبهاني از همدان، محمد بازوند از لرستان و حيدر غلامي از كرمانشاه مقام اول تا سوم اين رقابت را كسب كردند.

همچنين در مسابقه قيقاچ نيز در بخش مردان شاهمرادي مرادي و يدالله ملكشاهي هر دو از لرستان و عباس محمدي از ايلام و در بخش بانوان شهلا پورنعيمي ازآذربايجان شرقي، مريم سرتيپ‌نيا از لرستان و صفورا سليماني از چهارمحال و بختياري اول تا سوم شدند.

در رشته دال‌پلان نيز تيم‌هاي استان‌هاي فارس، ايلام وكرمانشاه در بخش مردان و تيم‌هاي استان‌هاي قم، ايلام و لرستان در بخش بانوان رتبه‌هاي اول تا سوم را بدست آوردند.

ضرباهنگ سم اسبان، پژواك حماسي، شكوه و صلابت مردمان ديار دلفان است و اين حماسه باشكوه، با طنين طبل و نواي سرنا، "قيقاچ" را به تجلي مي‌نشيند.

در هنگامه قيقاچ آدمي تصور مي‌كند كه تمام گستره زمينه لگدكوب تكسواران چابكي از مردان ستره‌پوش و زنان كلنجه به‌تن است كه با تاخت‌هاي خويش، انسان را به تاريخ و فرهنگ و خاطره نيكان درمي‌آميزد.

قيقاچ سنتي است با پيشينه كهن كه ريشه در فرهنگ مردم ديار مفرغ و بلوط دارد، اين هنر از نياكاني به جاي مانده كه با آن زيسته‌اند و در سايه آن همواره از مرز و بوم خويش حراست كرده‌اند.

اين ورزش تركيبي ازسواركاري وتيراندازي است كه چابك سواران سوار بر اسب و تفنگ در دست هنگام تاخت بر آماج‌هاي موردنظر شليك مي‌كنند و مهارت‌هاي خود را در اين دو هنر رزمي به نمايش مي‌گذارند.

ايرانيان از زمان ورود به صحنه تاريخ، اسب را به عنوان ياري وفادار، هوشمند و چالاك، زيبا و سرافراز گرامي داشته و در هنر، ادب و عقايد خود جاودان ساخته و در مورد آن افسانه‌ها آورده و چكامه‌ها سروده‌اند.

اسب‌هاي مدفون و ساز وبرگ‌هاي مفرغي شان كه در تپه باباجان دلفان به دست آمده نشان از حضور تاريخي اسب در لرستان و به دست آمدن اشياي ناياب از جمله "دهنه، لگام و ساز و برگ‌هاي سر و سينه اسب" است كه مبين قدمت ديرينه جنگ آوري و سواركاري در لرستان است.

به گفته يكي از پژوهشگران، قيقاچ هنري ملي و مذهبي است كه از پيشينه تاريخي و ماهيت ديني و آييني برخوردار است.

"همت نوري" مي‌گويد: اين سنت علاوه بر جايگاه تاريخي، مورد توجه اسلام قرار گرفته است.

وي اظهار داشت: اين آيين هرساله به خاطر حفظ آن چشم نواز كساني است كه با آيين اين مرز و بوم در آميخته است.

به مناسبت سوم خرداد، سالروز آزادسازي خرمشهر، سومين دوره مسابقات و جشنواره بومي و محلي قهرماني روستاييان و عشاير كشور، روز پنجشنبه در نورآباد لرستان برگزار مي‌شود.

اين مسابقات در سه‌رشته قيقاچ (تيراندازي روي اسب)، دال پلان (پرتاب سنگ) وكشتي محلي وبا حضور ‪ ۱۵استان كشور برگزار خواهد شد.  

برگرفته از: http://www2.irna.ir/fa/news/view/menu-155/8703015590112132.htm