شعر از احد چگني

از طرف مرکز فرهنگی لُرهای عراق که بيشتر به نام "سنتر هاو بهشيی لور" است به کُردستان عراق دعوت شده بوديم. که مي‌توان ترجمه نام اين مرکز فرهنگي را "کانون همبهري لُر" ناميد.

                          گزارشی از سفر به کردستان عراق

ماهی تُنگ در اندیشه‌ی دریا دل‌تَنگ       ما نهنگیم و به یک برکه‌ی کوچک دل‌خوش

    از طرف مرکز فرهنگی لُرهای عراق که بيشتر به نام " سنتر هاو بهشيی لور "است به کُردستان عراق دعوت شده بوديم .که مي‌توان ترجمه نام اين مرکز فرهنگي را " کانون همبهري لُر " ناميد. "هاو"  بزبان کُردي سوراني همان " همه" و" بهشيي " يعني" بخش " و "بهر" است. اين کانون نوبنياد از طرف لُرهاي عراق در پايتخت فرهنگي کُردستان عراق يعني شهر سليمانيه مراسم افتتاحيه ای داشت. رياست آن را جناب آقاي سرلشکر "جبار ياور" وزير لُرتبار وزارت نيروي حکومت فدرال کُردستان به عهده دارد و معاونت آن به دست کاک سیروان جلال است که یکی از لُرهای بسیار فعال و فرهنگ دوست است که تکیه کلامش "دل مو سی لُرسو هی ایزنه زار" است " لازم به توضيح است که از جمعيت دوميليونی لُر عراق، هشت وزير در اقليم کُردستان به وزارت رسيده اند. 

ادامه مطلب را نشریه فرهنگی-اجتماعی لور بخوانید.

لرنا: مهاجرت و آوارگي همزاد وهم سرنوشت آدميان بوده واز سپيده دم تاريخ بشري تا امروز به شيوه ها وچهره هاي گونگون جريان داشته ودارد ودر حقيقت نمي توان مقطعي از تاريخ وسرگذشت آدميان را يافت كه عاري وتهي ازهجرت ونقل مكان افراد وگروهاي بشري باشد وانسانها هميشه  در جستجوي ماواي بهتر وزندگي پر رونق تر بوده اند. اما با اين توصيف ضمن اينكه ميدانيم تاريخ وتقويم بسياري از ملت هاو كشورها با مهاجرت آغاز مي شودواصل مهاجرت به عنوان يك پديده اجتماعي نيز منفي قلمداد نمي شود. اماعلل عمده اي را مي توان بر شمرد كه اگر به درستي  مورد بررسي وكنكاش قرار گيرد مردم لرستان اكنون وارث چننين مشكلات غامض و پيچيده اي نبودند وهركس  براي آنان دايه مهربانتراز مادر نمي شد ، دراين گفتاربه مهمترين گروهاي مهاجر وعلل و عوامل مهاجرت در استان  لرستان به عنوان يك آسيب اجتماعي  پرداخته مي شود تا شايد دلسوزان وبرنامه ريزان را  هشداري باشد كه از مرحله شعاربه مرحله فعل وعمل وارد شوند. وبيش از پيش شاهد نگراني مردمي كه  همه ما متعلق به آنهاهستيم، نباشيم وادعاي برنامه ريزي ونجات استان از اولويت هاي جدي متوليان ومسؤولين امر باشد  وهمواره فرياد  چرا لرستان توسعه نيافته سر ندهيم؟

آقای حسن افشاری- پژوهشگر تاریخ نقاشی ایران- که به پیشنهاد نگارنده برای مطالعات میدانی پیرامون نگاره‌های پیش‌تاریخی غار دوشه به دره رود کشکان در شمال شرقی کوهدشت لرستان سفر کرده بود، با اخباری غم‌انگیز و دردآور و حیرت‌انگیز از سفر بازگشت. بنا به اخبار و عکس‌های ایشان، تمامی بیش از یکصد نگاره باستانی غار دوشه تخریب شده و نابود گشته‌اند.

چنین غارهایی در سراسر جهان دیده می‌شوند و برای نمونه می‌توان از غارهای لاسکو (وب‌سایت رسمی غار لاسکو) و موسیه در فرانسه و غار آلتامیرا در اسپانیا (وب‌سایت رسمی غار آلتامیرا) یاد کرد. اگر این غارها با برنامه‌ریزی سنجیدهٔ متولیان آنها تبدیل به یکی از مهمترین و مشهورترین مقصدهای توریسم فرهنگی در جهان شده‌اند، غارهای باستانی ایران که صدها هزار سال سکونتگاه نیاکان مردمان این سرزمین بوده است؛ تبدیل به مزبله‌هایی ویران و فراموش‌شده گشته‌اند.

بیشترین پراکندگی غارهای استقراری در ایران در استان لرستان و در دامنه‌ها و دره‌های مشرف به رودهای خرم‌آباد، سیمره و کشکان دیده می‌شود. غارهایی همچون: دوشه، همیان، پاسنگر، کنجی، قمری و میرملاس. آثار و نگاره‌های این غارها ده‌ها سال است که توجه باستان‌شناسان و انسان‌شناسان را به خود جلب کرده و تاکنون گزارش‌های فراوانی پیرامون آنها منتشر شده است. گزارش‌هایی که بسیار به ندرت به زبان فارسی ترجمه شده و در ایران منتشر شده‌اند.

در این میان، غار دوشه یکی از نمونه‌های ممتاز و کم‌نظیر از نظر تعداد و تنوع نگاره‌های باستانی بود و بیشتر نقاشی‌های آن به دورهٔ میان‌سنگی (مزولیت/ زارزی) تا عصر آهن تعلق داشت. یعنی فاصله‌ای زمانی میان ۱۵.۰۰۰ سال تا ۳.۰۰۰ سال پیش.

اکنون نگاره‌های غار دوشه- که تاریخ‌نمای مصوری از زندگی پیشینیان و باورها و آرزوهای آنان بودند- برای همیشه از بین رفتند و به سرنوشت غم‌انگیز بسیاری از دیگر یادمان‌های باستانی ایران پیوستند. به سرنوشت کتیبه فارسی باستان جزیره خارک، سنگ‌افراشته‌های ایلان داغی در مشکین شهر، چارتاقی نیاسر، کتیبه آرامی داریوش بزرگ در نقش رستم، نگارکندهای کفترلی، نیایشگاه بی‌بی در کوهستان‌های شرق نراق، و بسیاری نمونه‌های دیگر.

نگارنده اطلاع ندارد که مسئولان محلی تا چه اندازه از این رویداد آگاهی دارند و یا در آن دخیل بوده‌اند؛ اما امیدوار و منتظر است تا اخباری را از سوی آنان نیز بشنود و احیاناً به سکوت یا توجیه روی نیاورند.

رضا مرادی غیاث آبادی (وبلاگ پژوهش‌های ایرانی)

همچنین بنگرید به مصاحبه خانم لیدا پرچمی، بخش فارسی رادیو بین‌المللی فرانسه: تخریب نگاره‌های دوران غارنشینی

*: لازم به ذکر است که نام "خرم‌رود" هیچ جایگاهی در متون رسمی، غیررسمی و گویش مردم خرم‌آباد و لرستان ندارد و همه جا این رودخانه را "گلال" خرم‌آباد می‌خوانند. متاسفانه در این گزارش با بسامد بالایی بجای واژه اصیل  لری گلال از  عنوان "خرم رود" ستفاده شده است.

چه جمعه‌ها که یک به یک غروب شد نیامدی........چه بغض‌ها که در گـلو رسوب شد نیامدی

خلیل آتشین‌سخن، تبر به دوش بت‌شـکن............خدای ما دوباره سنگ و چوب شد نیامدی

بـرای مـــــا که خـــسته‌ایم نــــــــــــــه ...........ولی برای عـــــــــــده‌ای چه خوب شد نیامدی

"رضا دهناد" معاونت برنامه‌ريزي استانداری لرستان گفت: به ‌منظور سهولت و راحتي مردم، به زودی توزيع نان با كارت ويژه نان در لرستان صورت مي گيرد.
معاون استاندار لرستان: كارت نان براي رفاه شهروندان توزيع مي‌شود.
معاون برنامه‌ريزي استاندار لرستان گفت: به ‌منظور سهولت و راحتي مردم توزيع نان، با كارت ويژه نان در لرستان صورت مي گيرد.
رضا دهناد در جلسه كارگروه تحول اداري در خرم‌آباد اظهار داشت: با همكاري دفتر انفورماتيك استانداري و اداره كل بازرگاني استان زمينه‌هاي توزيع كارت نان بين شهروندان فراهم مي‌شود.
وي افزود: هدف از اجراي اين طرح علاوه بر راحتي شهروندان، نظارت بر عملكرد نانوايي‌ها در استفاده بهينه از آرد يارانه‌اي و نيز رعايت نكات بهداشتي با توجه به حذف اسكناس و پول خرد از فرآيند خريد نان عنوان شده است.
معاون استاندار تصريح كرد: در صورت اجراي اين طرح صرفه‌جويي چند ميلياردي در زمينه مصرف آرد به وجود خواهد آمد چرا كه سالانه 6 هزار ميليارد تومان در موضوع آرد يارانه پرداخت مي‌شود.
وي اضافه كرد: با اجراي طرح توزيع نان با كارت، هيچ گونه سهميه بندي و يا محدوديتي در توزيع نان ميان شهروندان اعمال نمي‌شود و تنها هدف اجراي طرح تسهيلات قائل شدن براي مردم است.
دهناد گفت: طرح توزيع كارت نان به صورت آزمايشي در يكي از شهرستان‌هاي تابعه اجرا مي شود و سپس در سراسر استان فراگير خواهد شد.
وي تاكيد كرد: ظرف دو هفته آينده سازوكاري براي رفع مشكل خودپردازها در توقيف و خوردن كارت شهروندان انديشيده مي شود تا در صورت توقيف كارت شهروندان از سوي خودپردازها در اسرع وقت نسبت به عودت كارت اقدام شود.
وي افزود: تجهيز واحدهاي صنفي و تجاري به دستگاه‌هاي كارت‌خوان و زمينه‌سازي براي پذيرش پرداخت الكترونيكي وجوه در برخي دستگاه‌هاي اجرايي با هدف كاهش سفرهاي غير ضروري و صرفه‌جويي در وقت شهروندان از ديگر مصوبات جلسه بود.

بتول ملکشاهی:
 نگاهی به نام‌های «فیلی» زنانه و مردانه در عراق

این مطلب در سایت گیلگامش (یکی از سایت‌های فیلی عراق) منتشر شده است، همانگونه که در ادامه دیده می‌شود اکثریت قریب به اتفاق این نام‌ها در میان لرهای فیلی ایران نیز کاربرد داشته و دارند.

۱-روزگاری دلمان را خوش می‌کردیم که گرچه دیارمان لرستان به دلیل تبعیضات فراوان از قافله‌ی توسعه عقب نگاه داشته شده است، لااقل دست حق تعالی در آفرینش انواع و اقسام زیبایی‌های طبیعی و گردشگری چیزی کم نگذاشته است و این دیار به لطف حق به لحاظ جاذبه‌های طبیعی، آبشارها، رودخانه‌ها، گونه های بی‌نظیر جانوری و .... سرآمد بوده است، لکن روزهای اخیر خبرهایی از تخریب بی‌سابقه‌ی این طبیعت بی‌بدیل به گوش می‌رسد که هر کسی را نگران می‌کند. در ادامه چند نمونه از این تهدایدات را فهرست کرده‌ایم.

مدير كل كتابخانه‌هاي عمومي استان لرستان گفت: شهروندان خرم‌آبادي صاحب پنج كتابخانه استاندارد مي‌شوند.

عبدالله نوري‌ امروز در گفتگو با خبرنگار فارس در خرم‌آباد اظهار داشت: تا پايان برنامه پنجم توسعه، براي ساخت پنج كتابخانه استاندارد 2 هزار و 200 متر مربعي در شهرستان خرم‌آباد لرستان موافقت شده است.
وي افزود: جمعيت شهري خرم‌آباد در پايان برنامه پنجم توسعه به 400 هزار و 265 نفر مي‌رسد‌ كه براي تامين نياز اين افراد، بايد تا پايان سال 1393 براي ساخت پنج كتابخانه استاندارد بازيربناي كلي 11 هزار متر مربع، كتابخانه مركزي شهرستان با زيربناي 10 هزار متر مربع و نيز دو كتابخانه كوچك‌تر از استاندارد اقدام شود.
مدير كل كتابخانه‌هاي عمومي استان لرستان گفت: در فاصله پايان برنامه پنجم تا پايان سال 1404 هشت كتابخانه استاندارد 2 هزار و 200 متر مربعي در خرم‌آباد ساخته مي‌شود، به عبارت ديگر، خرم‌آبادي‌ها در پايان سند چشم‌انداز 20 ساله صاحب 13 كتابخانه استاندارد مي‌شوند.
نوري، همچنين تعداد كتابخانه‌هاي فعال در شهرستان سلسله را يك باب اعلام كرد و گفت: تا پايان سال 1393، يك كتابخانه استاندارد 2 هزار و 200 متر مربعي در اين شهرستان ساخته مي‌شود.
وي تصريح كرد: در حال حاضر جمعيت شهري خرم‌آباد 345 هزار نفر است، اين جمعيت به 9 كتابخانه عمومي با زيربناي كلي 3 هزار و 343 متر مربع دسترسي دارند و 164 هزار روستانشين خرم‌آبادي فاقد كتابخانه‌ هستند.